Dobre praktyki w zakresie aktywizacji edukacyjno – zawodowej  NEETs zaprezentowane przez partnera islandzkiego

Islandzki model doradztwa zawodowego w swojej koncepcji kładzie duży nacisk na łączenie różnych aspektów edukacji oraz rynku pracy. Sam państwowy system rynku pracy w Islandii nie odbiega znacząco od rozwiązań działających w Polsce. Instytucja państwowa będąca odpowiednikiem polskiego urzędu pracy spełnia podobne role oraz dysponuje podobnymi instrumentami wsparcia dla osób bezrobotnych, poszukujących pracy czy pracodawców. Sam system pomocy państwa w Islandii nie jest ukierunkowany w sposób szczególny i innowacyjny na działania względem grupy NEETs.

Uzupełnieniem państwowego systemu – jak podkreślali nasi gospodarze podczas wizyt studyjnych – są  działania realizowane przez różne organizacje działające na rzecz grupy NEETs. Ich propozycje skierowane są konkretnych grup odbiorców i bardziej elastycznie dostosowane  do zamian na rynku, otoczenia czy zmian społeczno–kulturowych. Ośrodki, jakie mieliśmy możliwość odwiedzić i zapoznać się z ich działaniem stanowią uzupełnienie luk w systemie pomocowym państwa i są, jak to określali nasi gospodarze, „poza systemem”. Realizowana przez nie praca opiera się na indywidualnym i wielowymiarowym podejściu do każdej osoby, która chce podjąć próbę włączenia się w życie społeczno–zawodowe. Wsparcie doradcy zawodowego przyjmuje często charakter wsparcia nie tylko  edukacyjno- zawodowego, ale również wsparcia całożyciowego, w uwzględnieniem różnych obszarów i potrzeb konkretnych osób. Odnosi się do  sytuacji społeczno–socjalnej danej osoby, obejmuje  aspekty z zakresu uczenia się oraz zdobywania kompetencji i kwalifikacji. Doradca edukacyjno–zawodowy towarzyszy Uczestnikowi/czce od samego początku aż do końca procesu wsparcia.

W ramach wizyty studyjnej w Reykjavik (Islandia ) zespół projektowy zapoznał się z funkcjonowaniem dwóch ośrodków, których działania są ukierunkowane na wsparcie NEETs, ze szczególnym uwzględnieniem roli i zadań doradcy edukacyjno -zawodowego oraz poznał dobre praktyki w zakresie pracy z NEETs.

Fjölsmiðjan – Ośrodek Zawodowy

Fjölsmiðjan (https://fjolsmidjan.is ) to centrum pracy, produkcji i edukacji dla młodych ludzi (w wieku 16-24 lat), niepracujących ani nieszkolących się. Fjölsmiðjan w Reykjaviku został założony w 2001 roku przez Czerwony Krzyż, Ministerstwo Opieki Społecznej, Urząd Pracy i gminy w obszarze miasta stołecznego Reykjavik. Fjölsmiðjan wpisuje swoje działania w lukę pomiędzy instytucjami rynku pracy, a służbami socjalnymi dążąc do utrzymania relacji i współpracy między tymi obszarami. Pomysł opiera się na skandynawskim modelu „Produktionsskoler” („szkole produkcyjnej”), który uznaje, że ważna jest praca z każdą osobą i zapewnianie jej profesjonalnego wsparcia. Wsparcie to opiera się na potrzebie budowania potencjału w oparciu  o mocne strony oraz pracy z ograniczeniami, takimi jak dysleksja, depresja, lęk, trauma czy uzależnienia. Koncentrując się na szkoleniu zawodowym i produkcji, Fjölsmiðjan zapewnia uczniom wizualne rezultaty ich wysiłków, tym różni się od edukacji akademickiej lub tradycyjnej. Uczniowie w sposób bezpośredni i namacalny mogą uczestniczyć w wytworzeniu wyniku swojej pracy, przez co pojęcie wartości pracy nie jest dla nich pojęciem abstrakcyjnym. To z kolei pomaga zbudować motywację do podejmowania działań oraz budować poczucie wiary we własne możliwości i poczucie sprawczości. Do ośrodka trafia młodzież z różną przeszłością oraz z różnych środowisk, zarówno młodzież z rodzin islandzkich o różnym statucie społecznym,  jak też dzieci imigrantów. Kluczowym celem Fjölsmiðjan jest to, aby uczniowie/uczestnicy, którzy rozpoczynają szkolenie zawodowe w Fjölsmiðjan, opuścili je jako silne jednostki, z umiejętnościami społecznymi i zawodowymi, które dadzą im większe szanse na przyszłość. Szczególny nacisk kładziony jest na wzmacnianie umiejętności społecznych i rozwijanie zdolności uczenia się. Uczniowie, którzy przeszli szkolenie w Fjölsmiðinn, najczęściej podejmują pracę na ogólnym rynku pracy lub rozpoczynają dalszą naukę.  Ośrodek dysponuje kadrą specjalistów o różnych specjalnościach, przez co osoba wchodząca do „programu” ma możliwość skorzystania z szerokiego wsparcia zarówno psychologa, pracownika socjalnego, wychowawcy – pedagoga.  W przypadku zdiagnozowania problemów z używkami osoby są kierowane do specjalistów/ośrodków zewnętrznych, specjalizujących się w pomocy w tych dziedzinach. Podstawowym wymogiem korzystania z usług Fjölsmiðinn jest czystość od używek (alkoholu, narkotyków i pochodnych).

Uczeń wchodząc we współpracę z ośrodkiem stopniowo, coraz bardziej angażuje się w kolejne zadania. Zaczyna wykonywać proste prace, początkowo godzinę – dwie dziennie przez 2-3 dni w tygodniu. Jednocześnie może korzystać z konsultacji indywidualnych ze specjalistami/pracownikami ośrodka. Z czasem zaangażowanie jest zwiększane, zarówno w wymiarze czasowym, jak też w zakresie bardziej złożonych prac zawodowych. Takie wprowadzenie Uczestnika w środowisko pracy oraz budowanie zaufania do nowych ról społecznych/zawodowych pozwala na przełamywanie oporów i barier Uczestnika, które leżą u podstaw przyczyn jego wykluczenia.

Fjölsmiðjan zapewnia szkolenia zawodowe w 5 oddziałach obsługujących różne grupy klientów:

1. Dział Rzemiosła – dział rzemieślniczy i opakowaniowy. Podejmuje szeroką gamę projektów dla różnych klientów. Praktykanci otrzymują również pomoc oraz instruktaż przy wytwarzaniu rękodzieła a wytworzone w ośrodku produkty są wystawiane na sprzedaż. W tym dziale realizowane są również prace polegające na przepakowaniu produktów, etykietowanie towarów lub opakowań, składanie opakowań i biżuterii, pakowanie prezentów oraz składanie koszy upominkowych.
2. Dział Stolarski – projekty w tym dziale z ostatnich lat opierały się głownie na budowie palet i bloków z twardego drewna, form odlewniczych dla huty aluminium Norðurál w Grundartangi, a także okazjonalnych pracach wytwórczych – takich jak wytwarzanie urn czy tablic informacyjnych Ten dział zajmuje się również wszelkimi czynnościami konserwacyjnymi w ośrodku Fjölsmiðin, zarówno pod względem pomieszczeń, jak i wyposażenia wnętrz.
3. Dział Gastronomiczny – w tym dziale uczestnicy codziennie przygotowują śniadania i obiady dla pracowników i innych uczestników, ucząc się kluczowych umiejętności związanych z pracą w gastronomii, opracowywaniem menu itp. Dział cateringu jest odpowiedzialny za serwowanie uczniom Fjölsmiðin śniadań i obiadów, a także sprzedaż obiadów klientom zewnętrznym. W ofercie można zakupić również karty posiłków (karty rabatowe) przygotowywane przez dział techniczny, za pomocą których można kupić jednorazowy posiłek.
4. Dział Techniczny – warsztat specjalizuje się w odbiorze sprzętu komputerowego i jego przetwarzaniu, ze szczególnym uwzględnieniem ponownego wykorzystania sprzętu. Ośrodek pozyskuje różnego rodzaju sprzęt elektroniczny, po czym w ramach zajęć uczestnicy pozyskują komponenty elektroniczne, z których składają pełnowartościowy sprzęt. W ramach działalności tego działu można kupić sprzęt używany, taki jak komputer, monitory i odpowiednie kable oraz wszelkiego rodzaju sprzęt w bardzo przystępnych cenach. Również Czerwony Krzyż prowadzi sprzedaż sprzętu w swoim sklepie z używanymi rzeczami.  Działania działu technologicznego wpisują się w gospodarkę o obiegu zamkniętym, w którym nacisk kładzie się na lepsze wykorzystanie sprzętu komputerowego, sieciowego i telekomunikacyjnego, przy czym naczelną zasadą jest ponowne użycie sprzętu jego komponentów lub recykling.  Korzyści z tego projektu są różnorodne, w tym przyjazność dla środowiska, zwiększenie tworzenia wartości (bezpośredniej i wtórnej) i dochodów oraz nowa wiedza i doświadczenie, które powstaną w wyniku przetwarzania komponentów.
5. Dział Samochodowy – dział ten zajmuje się między innymi myciem, czyszczeniem i generalnym sprzątaniem samochodów oraz rozbiórką samochodów nienadających się do użytku, przy współpracy z firmą recyklingowa, leasingową i stacją paliw. Jedną z takich metod jest nauka pracy na otrzymanych od firmy ubezpieczeniowej (TM) uszkodzonym samochodach do rozbiórki, które wykorzystywane są do lepszego poznania m.in. obsługi i budowy samochodu.

Fjölsmiðjan choć jest miejscem pracy dla młodych ludzi, to jego celem jest przygotowanie  uczniów Fjolsmidin do dalszej nauki i/lub pracy.  Fjölsmiðjan szuka sposobów na innowacje, projektując własne produkty, które odpowiadają możliwościom ich uczniów. Jednocześnie kładzie nacisk na aktywność fizyczną lub ćwiczenia, które poprawią zdrowie psychiczne i fizyczne.

Uczniowie oprócz udziału w zajęciach zawodowych równolegle mogą uczestniczyć w zajęciach edukacyjnych, gdyż Fjölsmiðjan funkcjonuje również jako placówka szkolnictwa  średniego – Departament Edukacji i Umiejętności Życiowych. Program ma na celu przede wszystkim przyjęcie uczniów, którzy nie spełniają warunków przyjęcia do nauki w szkołach średnich w Islandii (uczniowie nie uzyskali minimalnych wyników na egzaminach gimnazjalnych z przedmiotów kierunkowych).  Głównym celem programu jest podniesienie ogólnej wiedzy, umiejętności i zdolności uczniów oraz przygotowanie ich do bardziej aktywnego uczestnictwa w dzisiejszym demokratycznym społeczeństwie oraz do kontynuowania nauki. Nauczenie oferowane jest na poziomie 1 i dotyczy takich przedmiotów jak: matematyka, język islandzki, język angielski. Uczniowie, którzy ukończą przedmiot z odpowiednim wynikiem, mogą poddać je ocenie w czterech szkołach partnerskich Fjölsmiðjann, jeśli planują dalszą naukę.  Ośrodek oferuje pomoc w nauce w różnorodny  i zindywidualizowany sposób. Istotne jest to, że program może ulec zmianie w zależności od potrzeb (zapotrzebowania) w dowolnym momencie, co pozwala elastycznie dostosowywać się do zmieniającej się rzeczywistości i otoczenia.  Nauczanie i pomoc w nauce odbywa się w małych grupach (nie więcej niż 8 osób), czasem w klasie jest tylko 1 uczeń. Każdy z uczniów ma możliwość stałego, częstego (przynajmniej raz w tygodniu) kontaktu  z doradcą edukacyjnym i zawodowym.

Dodatkowo w ofercie znajdują się  wizyty studyjne oraz kursy związane z rozwojem osobistym i społecznym m.in.

• Umiejętności życiowe (rozwój społeczny, ekspresja, edukacja i zatrudnienie) – nacisk kładziony jest na lepsze poznanie przez uczniów siebie, swoich mocnych stron, uczuć, sposobów życia, wartości i wizji przyszłości. Omawiane są demokracja i świadomość obywatelska, udział w rynku pracy i kształtowanie społeczeństwa, kultura i wielokulturowość, środowisko, przyroda i zrównoważony rozwój
• Znajomość finansów – Czynione są starania, aby uczniowie byli świadomi finansów, pieniędzy i ich roli w życiu codziennym. Zarobki, potrącenia i dokąd idą, prowadzenie domu i samochodu, korzystanie z kart płatniczych, kursy walut i waluty oraz inne rzeczy związane z obowiązkami finansowymi, które uczniowie muszą wziąć na siebie. Omawiana jest również rachunkowość gospodarstw domowych oraz znaczenie śledzenia dochodów i wydatków.
• Usamodzielnienie się – w tym zakresie omawiane jest znaczenie wiary we własne możliwości, z naciskiem na mocne strony każdej osoby, motywację, wiedzę, zainteresowania i doskonalenie się. Uczniowie przechodzą szkolenie w zakresie wyznaczania celów krótko- i długoterminowych itp.
• Doradztwo edukacyjne i zawodowe – Omówienie są techniki uczenia się, zarządzania czasem, tworzenia życiorysu, listów motywacyjnych i przygotowywania rozmów kwalifikacyjnych. Badane są edukacyjne strony internetowe zawierające informacje o studiach i zawodach oraz realizowane są różne projekty związane z tym tematem.

Fjölsmiðjan wykorzystuje metodologię 5 kroków dobrego samopoczucia we wszystkich swoich szkoleniach, koncentrując się na indywidualizacji szkolenia i spotkaniu uczestników w ich obecnej sytuacji – „tam gdzie są”, z miłością i szacunkiem. Kroki te obejmują: łączenie się z innymi ludźmi, aktywność fizyczną, naukę nowych umiejętności, dawanie innym, zwracanie uwagi na chwilę obecną (uważność).

Hringsjá – Centrum rehabilitacji zawodowej

Hringsjá to centrum rehabilitacji zawodowej dla osób powyżej 18 roku życia, które wypadły z rynku pracy i/lub edukacji z powodu choroby, wypadku lub innej traumy i chcą „zacząć od nowa”. Hringsjá zostało założone w 1987 roku przez ÖBÍ (organizację osób niepełnosprawnych w Islandii). Ponad 60% uczestników Hringjá to osoby w wieku 18-30 lat, a największa grupa wiekowa to 21-25 lat (35,1%). Badanie monitorujące Hringsjá pokazuje, że 75% osób powróciło do edukacji lub pracy po ukończeniu szkolenia zawodowego.

Szkolenie jest szczególnie odpowiednie dla osób, które mają niewielkie lub żadne formalne wykształcenie lub doświadczyły ograniczeń lub trudności w edukacji w przeszłości.

Ośrodek swoje usługi kieruje przede wszystkim do tych, którzy:

• potrzebują zwiększyć codzienną aktywność,
• są zainteresowani do podjęcia nauki, ale od dłuższego czasu jej nie podejmują,
• są zainteresowani podjęciem rehabilitacji zawodowej w Hringsjá,
• poszukują pracy,
• są długotrwale bezrobotni,
• posiadają obniżoną zdolność do pracy,
• chcą podjąć działania w małej grupie z indywidualnym podejściem.

Główne cele Hringsjá w realizacji szkoleń zawodowych:

• Nabycie lub odnowienie ogólnej  wiedzy uczestnika,
• Przygotowanie uczestników do ogólnych prac biurowych i usługowych poprzez szkolenie ich w zakresie umiejętności informatycznych i księgowości.
• Zwiększenie pewności siebie, poczucia własnej skuteczności i odwagi.
• Zwiększenie pewności siebie i wiedzy uczestników, aby umożliwić im określenie swoich celów, umiejętności, talentów i ograniczeń.
• Zwiększenie umiejętności społecznych
• zwiększenie udziału w życiu społecznym
• Podniesienie jakości życia osób i ich rodzin.

Szkolenie obejmuje zarówno kursy indywidualne, jak i długoterminowe zindywidualizowane szkolenie zawodowe podzielone na 3 semestry (1200-2000 godzin lekcyjnych + prace domowe). Szkolenie obejmuje takie przedmioty jak język islandzki, angielski, matematyka i księgowość, technologia informacyjna, sztuka.

Oprócz kursów przedmiotowych oferowane są kury z następujących obszarów:

1. Umiejętności życiowe – indywidualne i komunikacyjne – osoby mają możliwość pogłębienia zrozumienia siebie, swojej tożsamości, swojego środowiska, komunikacji i odczuwania. Celem jest umożliwienie radzenia sobie z wymaganiami i wyzwaniami codziennego życia oraz pozytywne nastawienie. Jednym z celów kursu jest wspieranie rozwoju emocjonalnego poprzez samopoznanie i umiejętność postawienia się w sytuacji innych ludzi. Nacisk kładzie się również na promowanie rozwoju społecznego poprzez pracę w grupach i ekspresje.
2. Wyrażenie – na kursie uczniowie uczą się wystąpień publicznych, tak aby zapanować nad stresem, zyskać odwagę i pewność siebie w przemawianiu przed publicznością. Uczniowie uczą się technik relaksacyjnych, prawidłowego oddychania, dobrego głosu i ćwiczenie słuchania.. Prace są wykonywane w grupach z teatralną ekspresją i gry, a ponadto każdy ma wiele okazji do ćwiczenia przemawiań  z mównicy.
3. Podstawowy kurs dramy – gdzie główny nacisk kładziony jest na rozwój jednostki i jej potencjału ekspresyjnego. Celem kursu jest aktywować i rozwijać narzędzia ciała i umysłu uczniów do wykorzystania w sytuacjach spontanicznych. Uczniowie ćwiczą koncentrację, zwinność, wyobraźnię, świadomość przestrzenną, pewność siebie, współpracę i słuchanie. Nauczanie odbywa się poprzez gry i ćwiczenia, które mają na celu aktywować kreatywność, odwagę i ekspresję.

Celem jest, aby absolwenci Hringsjá byli w stanie poradzić sobie z nauką w liceach ogólnokształcących i znaleźć odpowiednią pracę na ogólnym rynku pracy.

O możliwość uczęszczania do Hringsjá wnioskodawca sam ubiega się wypełniając wniosek. Ważne jest, aby wnioskodawca był zdeterminowany do ukończenia podjętej nauki. Do wniosku należy dołączyć referencję/rekomendację upoważnionej osoby referencyjnej (zgodnie z obowiązującą umową o świadczenie usług), np.: zespół oceny rehabilitacji przy ZUS, gminna służba społeczna, Urząd Pracy, służba zdrowia lub inni eksperci. Podmiot rekomendujący obsługuje aplikację, a także dostarcza informacji o historii danej osoby.

Przed przystąpieniem do nauki w szkole kandydat musi wcześniej ukończyć co najmniej jeden kurs w Hringsjá. Program ma na celu wzmocnienie tożsamości uczestników i promowanie pozytywnego nastawienia do nauki lub pracy. Podejście jest indywidualne, a treść zróżnicowana.  Aktywność i udział w kursach ma wpływ na to, czy kandydat otrzyma miejsce w szkole. Na koniec każdego kursu nauczyciel wypełnia arkusz ewaluacyjny, w którym ocenia, czy jego zdaniem uczeń jest gotowy do rozpoczęcia kursu stacjonarnego. Pod uwagę brana jest również frekwencja oraz zainteresowanie i aktywność na zajęciach. Wnioski rekrutacyjne do szkoły są generalnie oceniane przez dyrektora, pracownika socjalnego oraz doradcę edukacyjno – zawodowego.

Równolegle do kursów edukacyjnych Hringsjá koncentruje się na zapewnieniu młodym osobom silnej i zindywidualizowanej „pomocy w pomaganiu sobie”. W trakcie nauki uczestnicy  mogą szukać profesjonalnej pomocy, aby pracować z dysleksją, problemami psychicznymi, indywidualnymi trudnościami w nauce itp. Do dyspozycji młodych ludzi są konsultanci tj:

• Pracownik socjalny Hringsjára zajmuje się opracowywaniem planów rehabilitacyjnych, zwłaszcza w związku z wnioskami o rentę rehabilitacyjną do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Pracownik socjalny śledzi również dalsze losy absolwentów.
• Doradca społeczny prowadzi lub pomaga uczniom w rozwiązywaniu różnego rodzaju zadań społecznych, z którymi borykają się w danym momencie.
• Terapeuta zajęciowy pomaga usunąć rutynę w czynnościach życia codziennego, badając, które aspekty są dla nich ważne i zapewnić równowagę w życiu codziennym. Osoby otrzymują pomoc w wyznaczaniu celów, rozbijaniu ich na możliwe do zrealizowania etapy oraz wsparcie w ich realizacji. Terapeuta zajęciowy doradza uczniom w zakresie metod oszczędzania energii, ergonomii i technologii pamięci, z których wszystkie są czynnikami przydatnymi, gdy uczeń dąży do nauki lub pracy.
• Doradca edukacyjno – zawodowy zapewnia wsparcie uczniom w związku z trudnościami w nauce, planowaniem nauki, lękiem przed testami i trudnościami osobistymi. Ocenia zasoby do egzaminów dla uczniów ze specyficznymi trudnościami w nauce lub innymi czynnikami, które należy wziąć pod uwagę. Doradca edukacyjno- zawodowy tworzy indywidualne plany oraz zapewnia opiekę nad absolwentami. Jest on adwokatem ucznia i jest zobowiązany do zachowania poufności w stosunku do zgłaszających się do niego uczniów.
• Psycholog jest odpowiedzialny za sesje grupowe w terapii poznawczo-behawioralnej (CBT) i nauczanie na kursach psychologicznych.

W ośrodku specjaliści pracujący z uczniami sukcesywnie spotykają się ze sobą omawiając indywidualną sytuację każdego z uczniów oraz dzieląc się swoimi spostrzeżeniami oraz pomysłami na dalsze działanie. Buduje to kompleksowość wsparcia oraz pozwala na dobry przepływ informacji w zespole pracowników Hringsjá co ma przełożenie na lepsze dopasowanie wsparcia do indywidualnych potrzeb i sytuacji każdego z uczniów.

Hringsjá oferuje również wsparcie uczniom, którzy uczą się w innych szkołach i jest to zindywidualizowana ścieżka nauczania, dostosowana do potrzeb każdej osoby. Wparcie odpowiednie dla tych, którzy potrzebują wsparcia w nauce w szkole średniej lub na studiach. Wsparcie to skierowane do

• Potrzebujących pomocy w nauce,
• Potrzebujących pomocy w planowaniu nauki,
• Osów z trudnościami w nauce,
• Osób mających ograniczoną zdolność do pracy w wyniku wypadku, choroby, niepełnosprawności lub z innych przyczyn,
• Osób potrzebujących zindywidualizowanej pomocy w nauce.

Wsparcie może być różnego rodzaju, na przykład pomoc w rozwiązywaniu zadań domowych, czytanie wypracowań, dyskusje na temat materiałów do nauki, porady i informacje, wsparcie w zakresi odpowiedzi ustnych czy też w organizacji i ustalaniu priorytetów projektów. Struktura usługi jest dostosowana do potrzeb każdej osoby, może to być kształcenie na miejscu i/lub na odległość. Czas trwania to 1-5 miesięcy.

TINNA – SZANSA NA LEPSZE ŻYCIE

TINNA to inicjatywa dla młodych samotnych rodziców, którzy chcą pozytywnych zmian dla siebie i swoich dzieci. Projekt rozpoczął się jako pilotaż dla Breiðholt, jednej z dzielnic miasta, a następnie został rozszerzony, projekt nadal znajduje się w centrum społeczności Gerðuberg w Breiðholt.

TINNA to innowacyjna inicjatywa społeczna oparta na badaniach przeprowadzonych na Uniwersytecie Islandzkim, które wykazały, że dzieci rodziców dotkniętych ubóstwem mają ograniczony dostęp do zajęć rekreacyjnych w porównaniu z innymi dziećmi, (patrz raport „Zmarginalizowani rodzice – dobrostan dzieci”). Dzieci te same są bardziej narażone na marginalizację i mają mniejsze możliwości w zakresie zatrudnienia i edukacji.

Od 2020 r. inicjatywa jest wynikiem współpracy między wydziałem opieki społecznej miasta Reykjavík, a ministerstwem edukacji i dzieci. Aby kwalifikować się do udziału w projekcie, osoba musi być w wieku 18-24 lat, mieszkać w Reykjaviku i otrzymać pomoc finansową od miasta. Kluczową kwalifikacją jest to, że sami uczestnicy są zainteresowani i zaangażowani w dokonywanie pozytywnych zmian w życiu swoim i swoich dzieci. Proces rozpoczyna się od wypełnienia wniosku przez pracownika socjalnego lub doradcę, który jest następnie rozpatrywany przez komitet sterujący na podstawie wyników badań przesiewowych i oceny kandydata przez jego pracownika socjalnego.

Projekt TINNA jest dobrą praktyką, którą można wykorzystać do zademonstrowania, w jaki sposób badania i analizy różnych grup docelowych beneficjentów mogą prowadzić do innowacji społecznych w sektorze publicznym oraz w jaki sposób mały projekt pilotażowy w jednej dzielnicy może zostać przeniesiony na całe miasto i być może na cały system opieki społecznej w przyszłości. Projekt pokazuje również, jak ważne jest zaangażowanie różnych interesariuszy i połączenie projektu z już istniejącymi inicjatywami i dostępnymi usługami.

Fræðslumiðstöð atvinnulífsins – Centrum Usług Edukacyjnych i Szkoleniowych (ETSC)[1]

Jedną  z instytucji powołanych do realizacji zadań wpierających rynek pracy oraz doradztwo edukacyjno – zawodowe w Islandii jest Fræðslumiðstöð atvinnulífsins – Centrum Usług Edukacyjnych i Szkoleniowych (ETSC)[2]

Główną grupą docelową działalność ETSC są osoby na rynku pracy z niskim wykształceniem formalnym – które nie ukończyły edukacji (na poziomie szkoły średniej.  W związku z tym działania ETSC wpisują się również w pracę z grupą NEET, którą kończy swoją edukację na niskim poziomie i nie jest z różnych względów zainteresowana podnoszeniem swoich kwalifikacji.

Do zadań ETSC ważnych z punktu widzenia potrzeb grupy NEETs jest:

• koordynacja krajowego systemu Walidacji wcześniejszego uczenia się – Validation of Prior Learning  (VPL) dla grupy docelowej[3]
• ocena oraz analiza ogólnych kompetencji do zatrudnienia

Krajowy System Walidacji wcześniejszego uczenia się (VPL)

VPL jest to systematyczny proces, w ramach którego cała wiedza i kompetencje, które dana osoba zdobyła poprzez różne działania – takie jak doświadczenie zawodowe, uczenie się związane z pracą, uczenie się pozaformalne i nieformalne, uczenie się formalne, działalność społeczna i życie rodzinne – są formalnie udokumentowane i zatwierdzone. Walidacja uczenia się pozaformalnego i nieformalnego opiera się na założeniu, że uczenie się odbywa się nie tylko w formalnym systemie szkolnym, ale we wszelkiego rodzaju sytuacjach i we wszelkiego rodzaju kontekstach. Wszelka nauka jest postrzegana jako wartościowa i dlatego powinna być dokumentowana, niezależnie od tego, gdzie została zdobyta. Największą korzyścią dla jednostki jest uzyskanie nowych możliwości wzmocnienia swojego wykształcenia i statusu zawodowego. Otrzymując uznanie kompetencji, jednostka może w dowolnym momencie kontynuować naukę w oparciu o swój poziom kompetencji i nie musi zaczynać od miejsca, w którym zakończyła swoją formalną edukację. Kompetencje danej osoby są porównywane ze standardami kompetencji dla określonych zawodów i weryfikowane względem nich. Udokumentowanie kompetencji jest podstawą procesu walidacji. Jednostka dokumentuje swoje kompetencje poprzez wskazówki doradcy edukacyjno-zawodowego, aby mogła określić swoje mocne strony, podjąć decyzję dotyczącą kariery i uzyskać przegląd swoich kompetencji. Dokumentacja może być sama w sobie celem szerszego przeglądu, ale może być również wykorzystana do późniejszego porównania z konkretnymi celami kompetencyjnymi, na przykład celem kompetencyjnym dla przedmiotu w formalnym systemie szkolnym.

Z punktu widzenia pracy z osobami z grupy NEET walidacja i uznanie kompetencji mogą w sposób istotny wpłynąć na:

• zwiększa kompetencje zawodowych osób, co buduje poczucie ich wartości;
• budowanie motywacji osób do podejmowania nauki lub pracy (w tym edukacji formalnej);
• zwiększenie satysfakcji wśród osób podejmujących różnorodne działania w celu zdobywania kwalifikacji;
• zwiększanie satysfakcji zawodowej pracowników poprzez przydzielanie im zadań zgodnie z ich kompetencjami. To z kolei buduje motywację do angażowania się w zadania zawodowe

Walidacja nie jest sposobem na zminimalizowanie edukacji formalnej w jakikolwiek sposób. Walidacja ma na celu ustalenie rzeczywistego stanu posiadanych przez daną osobę kompetencji, aby zapobiec konieczności ponownego uczenia się tego, co już wie. Tego rodzaju uznanie może wspierać dalsze uczestnictwo w ustawicznym kształceniu i zapewnia korzyści ekonomiczne oraz oszczędność czasu dla jednostki i społeczeństwa.

Walidacja kompetencji może przynieść następujące korzyści:

• Skrócenie formalnego uczenia się: Walidacja uczenia się pozaformalnego i nieformalnego ma na celu sprawdzenie, czy dana osoba posiada kompetencje porównywalne lub równe kompetencjom nabytym podczas uczenia się formalnego. Jeśli tak, formalne uczenie się może zostać skrócone, co przyniesie korzyści zarówno ekonomiczne, jak i czasowe.
• Rozwój kariery: Przegląd kompetencji może wzmocnić pozycję jednostki i dać pracodawcy lepszy wgląd w kompetencje pracownika. Może to prowadzić do nowych możliwości dla jednostki, na przykład zwiększonej odpowiedzialności i nowych projektów, które są związane z jej/jej kompetencjami.
• Decyzja o nauce i zawodzie: Dokładny przegląd kompetencji może się przydać przy wyborze ścieżki kształcenia lub ubieganiu się o pracę, właśnie wtedy, gdy ważne jest podjęcie przemyślanej decyzji

Proces walidacji przebiega w pięciu krokach.

1. Informacje i opinie

Osoba powinna być w stanie podjąć świadomą decyzję dotyczącą uczestnictwa i zawsze wiedzieć, na czym stoi. Przed rozpoczęciem procesu walidacji ważne jest poinformowanie o celu walidacji, roli asesorów, możliwym wyniku oraz prawach jednostki w procesie. Dystrybucja informacji i informacji zwrotnych jest bardzo ważną częścią całego procesu.

2. Dokumentacja

Najważniejsze jest, aby jednostka spojrzała wstecz na swoje życie i udokumentowała kompetencje, które nabyła poprzez pracę, edukację i czas wolny. Jednostka gromadzi odpowiednie dokumenty, np. rekomendacje od pracodawców, opisy stanowisk, dyplomy, certyfikaty, próbki i projekty. Ważne jest, aby zawsze był dobry dostęp do doradcy, który może poprowadzić i wesprzeć przez cały proces.

Gdy kompetencje są udokumentowane, możliwe jest sporządzenie listy kontrolnej dla każdego modułu lub standardów, które mają zostać poddane walidacji. Osoba waliduje się zgodnie z wymaganiami kwalifikacyjnymi modułu przy pomocy asesora i materiałów dydaktycznych.

3. Analizy

Po udokumentowaniu przez daną osobę swoich kompetencji następuje rozmowa kwalifikacyjna, podczas której oceniany jest jej status. Podczas rozmowy osoba oceniająca spotyka się, aby zdecydować, w jaki sposób kompetencje danej osoby odpowiadają określonym wymogom kwalifikacyjnym. Doradca, który pomagał przy dokumentacji, może również wziąć udział w rozmowie, ponieważ ma wgląd w mocne strony i kompetencje danej osoby. Osoba i oceniający przeglądają listę kontrolną i podejmują wspólną decyzję dotyczącą:

1) Czy kompetencje są wystarczające do przeprowadzenia walidacji/potwierdzenia.

2) Czy kompetencja spełnia wymagania kwalifikacyjne, częściowo czy nie.

W niektórych przypadkach wynik jest taki, że dana osoba spełnia określone wymagania kwalifikacyjne części lub modułu, a następnie otrzymuje walidację i uznanie swoich kompetencji (przechodzi od razu do części 5). Jeśli nie jest jasne, czy kompetencje są wystarczające, przeprowadza się proces potwierdzenia (patrz część 4).

Najpierw trzeba będzie podjąć wspólną decyzję w sprawie:

3) Która metoda jest najbardziej odpowiednia dla danej osoby, aby pokazać swoje kompetencje (na przykład za pomocą potwierdzenia różnych próbek wykonanych produktów, projektów, wywiadu, potwierdzenia ustnego lub pisemnego).

4) Termin potwierdzenia kompetencji.

Zakończenie wywiadu jest swego rodzaju uzgodnieniem planu walidacji. Należy wziąć pod uwagę czas, jaki dana osoba potrzebuje na przygotowanie się i zaobserwować, co może być pomocne w przygotowaniu się do walidacji w danym aspekcie.

4. Potwierdzenie

Po podjęciu decyzji, które kompetencje kwalifikują się do walidacji, potrzebny jest proces potwierdzenia. Potwierdzenie kompetencji odbywa się zgodnie z planem potwierdzenia, zaakceptowanym przez asesora i doradcę edukacyjno-zawodowego. Kompetencje są porównywane ze standardami w danej dziedzinie. Należy wziąć pod uwagę specjalne potrzeby każdej osoby, aby mogła ona wykazać się kompetencją. Ważne jest, aby szukać innych środków niż konwencjonalne testy, aby potwierdzić walidację i dać jednostce możliwość wyboru odpowiednich metod.

Na koniec asesor informuje osobę o zakończeniu walidacji. Jeśli wynik spełnia postawione wymagania, osoba otrzymuje ważny dokument potwierdzający walidację tej części. Jeśli wynik jest niewystarczający, należy przeprowadzić dyskusję, czy jednostka chce nabyć brakujące części (np. poprzez pracę lub edukację), czy też wybrałaby możliwość drugiej szansy (proces potwierdzania jest powtarzany).

5. Walidacja i akceptacja kompetencji

Moduł uważa się za zatwierdzony, gdy został oficjalnie udokumentowany na nazwisko osoby jako ukończony lub zaliczony.

Doradca edukacyjno – zawodowy prowadzi i wspiera osobę przez cały proces walidacji. Drugim specjalistą w tym procesie jest asesor będący profesjonalistą w odpowiedniej dziedzinie, który dołącza do procesu na etapie wstępnej informacji i badania formalnego zgłoszonych do walidacji kwalifikacji.

Rola doradcy edukacyjno – zawodowego w procesie walidacji:

1. Bierze udział w procesie informacyjnym na początku procesu.
2. Pomaga osobom w dokumentowaniu kompetencji. Udziela indywidualnych wywiadów, przegląda dane i omawia takie kwestie jak: siła, podejście edukacyjne, cele i okoliczności edukacyjne, motywuje i wspiera.
3. Może wspierać jednostkę w wywiadach analitycznych.
4. Jest obecny podczas całego procesu, dba o interes jednostki i przestrzega wspólnych europejskich zasad walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego.

Rola asesora w procesie walidacji.

Asesor – Powinien być profesjonalistą w odpowiedniej dziedzinie.

1. Bierze udział w procesie informacyjnym na początku.
2. Projektuje listy kontrolne w oparciu o ustalone standardy.
3. Przegląda dokumentację dotyczącą kompetencji i samooceny jednostki.
4. Omawia z osobą kwalifikowaną do walidacji kompetencje i przygotowuje plan ewaluacji.
5. Kieruje procesem potwierdzania i udziela indywidualnej informacji zwrotnej na temat wyników.
6. Dokumentuje wynik walidacji w oparciu o system placówki edukacyjnej lub firmy (uznanie).

Ocena oraz analiza ogólnych kompetencji do zatrudnienia

Poza VPL Centrum Usług Edukacyjnych i Szkoleniowych oferuje ocenę oraz analizę ogólnych kompetencji do zatrudnienia na islandzkim rynku pracy.

Ogólne kompetencje do zatrudnienia to:

1. Umiejętności, które dana osoba musi posiadać lub nabyć, aby aktywnie uczestniczyć w życiu społecznym, być na rynku pracy i rozwijać się w swojej pracy.
2. Umiejętności ważne we wszystkich funkcjach rynku pracy.
3. Umiejętności możliwe do przenoszenia do różnych sytuacji zawodowych oraz między różnymi zadaniami i zawodami.

Ogólne umiejętności zawodowe to umiejętności, które są wspólne dla większości zawodów i uważane za ważne na współczesnym rynku pracy i w tym zakresie różnią się od innych ocen umiejętności praktycznych, które są związane z określonym programem nauczania i zawodem. Kompetencje ogólne są uniwersalne, więc można je przenosić na inne stanowiska i zawody oraz umieszczać w innym kontekście.

Analiza ogólnych kompetencji zawodowych opiera się na 11 elementach umiejętności i ma na celu poprawę umiejętności zawodowych osób dorosłych z niewielkim wykształceniem formalnym oraz podkreślenie ich umiejętności Umiejętności te są zgodne z ramami kompetencji islandzkiej edukacji.

• Adaptacyjność
  W razie potrzeby dostosowuje się do sytuacji, aby odnieść sukces w ciągle zmieniających się sytuacjach i w pracy z różnymi osobami i grupami.
• Efektywna komunikacja
  Słucha innych, komunikuje się jasno i promuje otwartą komunikację.
• Ocena i rozwiązania
  Podczas podejmowania decyzji obiektywnie waży i ocenia pomysły i informacje.
• Planowanie i plany
  Opracowuje, wdraża, ocenia i dostosowuje plany, aby osiągnąć ustalone cele.
• Etyka i wartości pracy
  Przestrzega i wspiera etykę i etykę pracy.
• Odpowiedzialne wykorzystanie
  Wykorzystuje wartość w efektywny i inteligentny sposób, aby osiągnąć cele.
• Świadomość równości
  Wykorzystuje własne wartości i wiedzę, aby efektywnie pracować z różnymi ludźmi z różnych środowisk w różnych sytuacjach
• Korzystanie z technologii informacyjnej
  Wykorzystuje technologię informacyjną/komputerową do wykonywania swojej pracy.
• Współpraca
  Współpracuje z innymi, aby osiągnąć cele firmy.
• Gromadzenie i przetwarzanie informacji
  Wyszukuje i podsumowuje informacje z odpowiednich źródeł/źródeł i analizuje je, aby móc je przedstawić w sensowny sposób.
• Rozwój kariery i rozwój umiejętności
  Identyfikuje i zaspokaja własną potrzebę uczenia się przez całe życie i rozwoju w celu poprawy własnych wyników w pracy.

Ocena rzeczywistych ogólnych umiejętności zawodowych ma na celu promowanie świadomości własnych umiejętności.  Dzięki praktycznej ocenie umiejętności uwidacznia się wiedza i doświadczenie, co ułatwia osobom zrozumienie własnych umiejętności, jak rozwijać się w pracy i podejmować bardziej ambitne zadania i projekty[4]. Badania wykazały, że odporność i zdolność adaptacji stają się coraz ważniejsze we współczesnym społeczeństwie. Nacisk kładziony jest na umiejętność dostosowania się do zmieniającego się otoczenia i rynku pracy, zarówno w przypadku osób indywidualnych, jak i osób udzielających porad dotyczących kształcenia się i kariery zawodowej. 

Rola doradcy zawodowego w procesie aktywizacji edukacyjno -zawodowej NEETs na postawie doświadczeń islandzkich.

Doradca zawodowy w przedstawionych powyżej działaniach  jest osobą, która uczestniczy w procesie wsparcia  od samego początku do końca procesu. Istotne jest to, że jego rola nie ogranicza się tylko do kwestii zawodowych związanych z rynkiem pracy.  W sposób szczególny uwzględnia potrzeby edukacyjne, społeczne i całożyciowe młodej osoby (związane z usamodzielnieniem, realizacją ról, włączeniem w życie społeczno – kulturowe, itp.), wspierając ją w definiowaniu mocnych stron i niwelowaniu deficytów w wymienionych zakresach. Wsparcie to realizowane jest przez bezpośrednią pracę z uczestnikiem oraz poprzez współpracę z innymi specjalistami (psychologiem, terapeutą, pracownikiem socjalnym).

Doradca zawodowy często występuje jako „adwokat” uczestnika wspierając go również w procesie aplikowania po różne formy wsparcia zewnętrznego. Czasem prowadzi działania wzmacniające proces zmiany np. z  zakresu efektywnego uczenia się czy zarządzania sobą w czasie. Monitoruje również przebieg procesu wsparcia i rekomenduje modyfikacje w podejmowanych działaniach, reagując na pojawiające się potrzeby i zmiany. Natomiast we wszystkich poznanych przez nas przykładach doradca edukacyjno – zawodowy jest w centrum współpracy z uczestnikiem wsparcia.

W swojej pracy doradca wykorzystuje dostępne narzędzia, zarówno te, które są dostępne dla polskich doradców zawodowych (jak test Hollanda czy Aseba) oraz te, dostępne tylko na rynku  islandzkim, dostosowane ściśle do islandzkiego rynku pracy i edukacji. Niemniej jednak kluczową rolę w skuteczności oddziaływań – według doświadczeń islandzkich – przypisać należy nie tyle zastosowaniu konkretnego narzędzia (choć to niewątpliwie jest ważnym aspektem oddziaływań), ale określonej  postawie wobec problemów NEETs.

Przedstawione dobre praktyki wskazywały na zróżnicowane sposoby oddziaływań, jednak wspólny mianownik polegał na bardzo indywidualnym podejściu do każdego z uczestników wsparcia. Wsparcie udzielane przez doradcę zawodowego ma się zakotwiczać w życiu młodego człowieka  i odpowiadać na jego realne potrzeby – ma to być spotkanie z młodym człowiekiem „ tam, gdzie on jest w swoich życiu”. Realnym odzwierciedleniem takiej postawy jest:

• progresywne angażowanie uczestników w zajęcia i czynności przewidziane w ramach aktywizacji społeczno – zawodowej – metoda małych kroków.
• kompleksowość diagnozy przyczyn trudności oraz wielotorowość wsparcia
• elastyczność form i metod wsparcia dostosowana do rzeczywistych potrzeb i możliwości młodej osoby.
• Stała współpraca i komunikacja między zespołem zaangażowanym w działania wspierające młode osoby

Proces, zajęcia, ich intensywność jest dostosowywana do uczestnika sukcesywnie budując poczucie obowiązku i poprzez drobne sukcesy budując motywację w wyznaczaniu oraz osiąganiu celów. Poprzez stopniowy proces angażowania uczestników w większy zakres pracy/nauki możliwe jest zbudowanie wewnętrznej motywacji oraz przekonania do uczestniczenia w procesie. Uczeń pokonując stopniowo swoje bariery oraz zauważając postęp w podstawowych zadaniach buduje swoje poczucie wartości i gotowość do podjęcia się bardziej wymagających wyzwań. 

Wszyscy uczestnicy programów jacy spotkali się z naszym zespołem podkreślali również duże zaangażowanie kadry w podjęcie współpracy co przełożyło się na poczucie, że zawsze mogą mieć oparcie próbując rozwiązać zarówno problemy zawodowe, ale przede wszystkim społeczne, życiowe itp. W tej perspektywie doradca zawodowy jest „rzecznikiem” swoich uczestników doradztwa. Służy osobie zaangażowanej w cały proces i chroni jej interesy, wspiera i wzmacnia samostanowienie, zwiększoną pewność siebie i ciągły rozwój (Ustawa o doskonaleniu zawodowym nr 27/2010, Islandia).

Wnioski – rekomendacje dotyczące realizacji doradztwa zawodowego w Polsce oraz inklinacje dotyczące  kształcenia doradców zawodowych

Na podstawie zaprezentowanych dobrych praktyk oraz przeprowadzonych analiz dotyczących sytuacji i potrzeb NEETs zespół ekspertów wskazał następujące rekomendacje dotyczące realizacji doradztwa zawodowego dla grupy NEETs.

aktywizacji edukacyjno – zawodowej powinien uwzględniać:

• wielopoziomową analizę sytuacji uczestnika i dostosowanie procesu wsparcia do potrzeb jednostki
• indywidualne podejście do każdego z uczestników wsparcia, wolne od z góry ustalonych schematów/procedur
• progresywne angażowanie uczestników w zajęcia i czynności przewidziane w ramach prowadzonych oddziaływań, dające możliwość stopniowego budowania zaangażowania uczestników – metoda małych kroków
• wpieranie w pokonywaniu barier w pracy indywidualnej
• stałe zaangażowanie w proces wsparcia specjalistów z różnych dziedzin w tym pracownika socjalnego, nauczycieli, psychologów, pedagogów, rehabilitantów
• stała współpraca zespołu wspierającego (opata na częstych spotkaniach monitorujących proces zmiany u młodej osoby oraz jej potrzeby w zakresie dalszego wsparcia)
• większą współpracę między instytucjami/podmiotami realizującymi zadania pomocy społecznej, edukacji, reintegracji, rynku pracy – zarówno pod względem wymiany informacji jak również bieżącego współdziałania poszczególnych specjalistów z różnych podmiotów w sprawie indywidualnego uczestnika
• większy przepływ informacji oraz realizację małych, wspólnych projektów/przedsięwzięć realizowanych wspólnie między instytucjami;
• projekty reintegracyjne łączące w sobie system edukacji, reintegrację zawodową oraz wsparcie socjalne/pomoc społeczną;
• ukierunkowanie wsparcia edukacyjnego nie tylko na szkolenia zawodowe, ale szerszą pomoc w kończeniu kolejnych szczebli edukacji łączących równolegle podejmowanie pracy zawodowej;
• organizację edukacji uwzględniającą indywidulane problemy oraz style uczenia się młodzieży
• promowanie odpowiedzialnych postaw życiowych, elastyczności w dopasowywaniu się do zmieniającego się otoczenia oraz budowania poczucia obowiązku pracy na rzecz państwa i wspólnego dobra;
• szersze włączenie w działania na rzecz NEET organizacji pozarządowych, które mają większy potencjał i doświadczanie w działalności na rzecz społeczności lokalnych;

Uwarunkowania i możliwości wdrożenia doświadczeń partnera islandzkiego  Polsce

Analiza uwarunkowań ekonomiczno – społecznych Polski i Islandii pokazała  określone możliwości i ograniczenia w transferze poszczególnych rozwiązań, dobrych praktyk czy treści.  Najważniejsze uwarunkowania dotyczą  zasobów finansowo – organizacyjnych tj. akcyjność wsparcia (finansowa, czasowa, organizacyjna), atomizacja wsparcia, mała przepustowość informacji i sposobów współpracy między instytucjami i specjalistami.

Doświadczenia  wyniesione z Islandii pokazują konieczność wkomponowania procesu doradczego w szeroko rozumiany kontekst społeczno – sytuacyjny, w którym funkcjonuje młody człowiek oraz spoglądania na problemy edukacyjno – zawodowe młodych osób w perspektywie innych celów życiowych, wyzwań rozwojowych oraz problemów w obszarze psychospołecznym

Dodatkowo ważna jest praca w obszarze kompetencji uniwersalnych i osobistych oraz praca nad postawami, przekonaniami i gotowością do zmian oraz budowanie relacji społecznych i rówieśniczych.

Z punktu widzenia pracy doradczej istotne jest również  dostosowanie oddziaływań do indywidualnej sytuacji każdej osoby, uwzględnienie jej potrzeb i możliwości (progresywność oddziaływań) oraz zindywidualizowanie procesu doradczego (wolne od z góry ustalonych schematów/procedur podejście do uczestnika).Doświadczenia islandzkie pokazują, iż trudno jest stworzyć uniwersalny programu pracy z  NEETs, ze względu na bardzo różnorodne czynniki przynależności do tej grupy, indywidualną historię życia, specyficzny kontekst sytuacyjno – społeczny czy luki kompetencyjne każdej osoby.

Powyższe zmienne wyznaczyły zakres i sposób opracowania podręcznika.

Każdy modułpodręcznika jest odzwierciedleniem obszaru, który na podstawie doświadczeń islandzkich jest ważny w odniesieniu do pracy z grupą NEETs,. Doradca zawodowy decyduje, które obszary w konkretnej sytuacji,  w jakiem znajduje się młody człowiek warte są pogłębiania.

Dla ułatwienia procesu samokształcenia przyjęto strukturę zawierającą podział na poszczególne moduły szkoleniowe, gdzie każdy z nich zawiera wstęp, część teoretyczną oraz części praktyczną (narzędzia). Poniższa tabela zawiera uszczegółowienie przedstawionej struktury każdego z modułów.

W wyniku prac nad treścią materiałów powstał  5 modułowy program do samokształcenia

1. Specyfika pracy z NEETs w perspektywie okresów rozwojowych

• Bariery i zasoby w obszarze kontekstu społeczno – sytuacyjnego
• Bariery i zasoby w obszarze kompetencji
• Bariery i zasoby w obszarze postaw i nastawień
• Bariery i zasoby w obszarze gotowości do zmiany

Pierwszy moduł to zasoby ukazujące w sposób szczególny specyfikę funkcjonowania NEETs, w odniesieniu do etapów rozwojowych. Pozostałe moduły  odnoszą się do obszarów koniecznych do uwzględnienia w pracy doradcy zawodowego z NEETs , w celu zwiększenia efektywności oddziaływań doradczych.

Dodatkowo oddzielną częścią podręcznika jest stworzony w ramach projektu kwestionariusz wraz z pytaniami pomocniczymi  służący jako narzędzie wspierające pracę doradcy zawodowego w prowadzonym procesie doradczym p.t. „Mapowanie sytuacji klienta w kontekście realizacji celów edukacyjno – zawodowych oraz w kontekście procesu doradztwa edukacyjno – zawodowego”.

Oddzielnym narzędziem jest kwestionariusz on – line do badania kompetencji ogólnych wspierających zatrudnienie.

Przedstawione treści, zarówno teoretyczne, jak i praktyczne, oparte są na materiałach źródłowych. Choć są inspirowane islandzkim podejściem, nie mają charakteru autorskiego, kluczowe jest tutaj właściwe wykorzystanie istniejących już koncepcji czy narzędzi w adekwatny do sytuacji i potrzeb grupy NEETs oraz pokazanie możliwości wykorzystania znanych narzędzi w nowy sposób, tak by niwelować opór młodego człowieka do zaangażowania się w proces doradczy.

[1] https://frae.is

[2] https://frae.is

[3] https://frae.is/fraedslumidstodin/about-us/

[4] https://gatt.frae.is/2022/raunfaernimat-i-almennri-starfshaefni/